Trumpi pezullon sanksionet ndaj Rusisë pa hyrë ende në fuqi, derisa përkeqësohen marrëdhëniet me Ukrainën

Presidenti amerikan Donald Trump ka përdorur autoritetin e tij presidencial për të bllokuar një sërë sanksionesh ndaj Rusisë, të cilat së fundmi ishin miratuar nga Kongresi amerikan në përpjekje për ta ndëshkuar vendin për luftën e tij kundër Ukrainës.

Në një urdhër ekzekutiv të nënshkruar të premten në mbrëmje, Trump tha se është në “interesin kombëtar” të SHBA-së që të mos zbatohen disa prej sanksioneve. Trump e nënshkroi ligjin për sanksionet në shtator dhe ai pritej të hynte në fuqi të dielën.

Kjo vjen disa ditë pasi Trump tha se SHBA-ja do të importonte naftë dizel nga Rusia, në përpjekje për të ulur çmimet e energjisë në SHBA përpara zgjedhjeve të mesmandatit në nëntor, të cilat do të përcaktojnë se cila parti do të kontrollojë Kongresin.

Plani i tronditi ligjvënësit dhe shkaktoi reagime të ashpra kundërshtuese nga të dyja partitë.

Ligji amerikan për sanksionet mban emrin e senatorit republikan të ndjerë nga Karolina e Jugut, Lindsey Graham, i cili ishte një nga mbrojtësit më të vendosur të Ukrainës në Uashington përpara vdekjes së tij më 11 korrik.

Ligji kishte në shënjestër ekonominë ruse dhe i jepte Trumpit kompetenca të gjera për të vendosur tarifa deri në 100% ndaj pesë blerësve më të mëdhenj të naftës dhe gazit rus, kryesisht Kinës dhe Indisë.

Përveç kësaj, ligji përfshin sanksione ndaj presidentit rus Vladimir Putin, figurave të larta të qeverisë ruse, si dhe bankave dhe institucioneve të tjera financiare, por edhe ndaj të ashtuquajturës “flotë në hije” të Rusisë, e përbërë nga cisterna që përdoren për të anashkaluar sanksionet ekzistuese.

Të enjten, një grup dypartiak prej 20 ligjvënësish amerikanë publikoi një letër, në të cilën i kërkonte Trumpit të respektonte ligjin e ri, i cili pritet të hyjë në fuqi më 18 tetor.

Ligjvënësit e falënderuan Trumpin për nënshkrimin e ligjit për sanksionet dhe i kërkuan atij “zbatimin e plotë dhe besnik” të tij.

Sipas ligjvënësve, ky ligj do të ishte “vendimtar për ta detyruar Putinin t’i marrë seriozisht bisedimet e paqes”. Ata i bënë thirrje administratës Trump “t’i zbatojë sanksionet e ligjit Graham në masën më të plotë dhe pa vonesa”.

Demokratët, si kongresisti nga Virxhinia, Don Beyer, e kanë kritikuar tashmë vendimin e Trumpit për sanksionet, duke e akuzuar atë se po i nënshtrohet Moskës dhe po i kthen shpinën Kievit dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky.

“Dorëzimi i fundit i Trumpit përpara Putinit është një tjetër tradhti ndaj partnerëve tanë ukrainas dhe bie ndesh me qëllimin e qartë të Kongresit, i cili miratoi një ligj të hartuar për ta ndëshkuar Rusinë për luftën e saj të paligjshme të agresionit”, shkroi Beyer në platformën X.

Më 9 tetor, Trump njoftoi se kishte zhvilluar një bisedë telefonike me Putinin dhe se kishte rënë dakord të blinte naftë dizel nga Moska. Që nga fillimi i luftës me Iranin në shkurt, çmimet e karburanteve në SHBA, veçanërisht të naftës dizel, janë rritur ndjeshëm, duke shtuar presionin financiar mbi votuesit amerikanë, të cilët tashmë janë të shqetësuar për koston e jetesës. Trump shpreson t’i ulë çmimet e karburanteve përpara zgjedhjeve të mesmandatit të muajit të ardhshëm.

Aleatët e SHBA-së e kritikuan marrëveshjen për naftën dizel, të shqetësuar se ajo mund ta ndihmojë Rusinë në përpjekjet e saj luftarake.

Muajin e ardhshëm, qindra trupa nga Britania, Franca dhe Gjermania, aleatë kryesorë europianë të Ukrainës, do të marrin pjesë në një stërvitje të madhe ushtarake në Poloni.

Sekretari britanik i Mbrojtjes, Wes Streeting, tha se stërvitja synon “të sigurojë që të jemi të gatshëm të mbështesim trajnimin ushtarak dhe rindërtimin e pasluftës që do t’i nevojiten Ukrainës”.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e cilësoi marrëveshjen e Trumpit për naftën dizel si një dhuratë për Putinin, e cila përbën “një investim në një luftë që duhet të marrë fund”.

Të dielën, më 11 tetor, Trump pretendoi se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një “armëpushim energjetik”, duke këmbëngulur se ai ishte “në fuqi menjëherë”, por pa dhënë detaje.

Zelensky shprehu habi për këtë njoftim, por tha se Kievi do t’i ndalte sulmet nëse Rusia do të bënte të njëjtën gjë. Megjithatë, Moska deklaroi se nuk kishte rënë kurrë dakord për një marrëveshje të tillë dhe vazhdoi sulmet e saj. Pas tri ditësh, Kievi rifilloi sulmet.

Kjo nxiti kritika të ashpra nga Trumpi, i cili i cilësoi sulmet e Kievit ndaj rafinerive ruse të naftës si një “turp”. Zelensky u përgjigj duke thënë se ai “thjesht po mbron interesat e Ukrainës”.

Tensionet u shtuan më tej në fillim të javës, kur u vendosën kufizime në rrjetin e internetit Starlink, në pronësi të SHBA-së, i cili është thelbësor për aftësinë e ushtrisë ukrainase për t’u mbrojtur.

Gjatë një ngadalësimi të shërbimit të martën në mbrëmje, Rusia ndërmori disa sulme vdekjeprurëse ndaj Ukrainës, ndërsa banorët dhe qeveria thanë se nuk kishte pasur asnjë paralajmërim paraprak.
Të premten, Zelensky e cilësoi ngadalësimin e shërbimit si një “surprizë shumë të rrezikshme dhe të pakëndshme”, duke shtuar se shpejtësia e Starlink-ut ende nuk ishte rikthyer plotësisht.

Administrata Trump kishte paralajmëruar më parë se mund të ndërpriste shkëmbimin e informacioneve të inteligjencës, të cilat janë thelbësore për mbrojtjen e Ukrainës, nëse Kievi nuk i ndal sulmet ndaj rafinerive ruse të naftës.