Gjergj Marku: Gazetari që i rri ngusht kolltuku:

“Nuk kam qenë kurrë gazetar i zyrave” – Gjergj Marku rrëfen përkushtimin e tij të një jete ndaj gazetarisë së terrenit

Intervistë ekskluzive për Window.al

Nga Redaksia

Në një kohë kur gazetaria po zbehet mes klikimeve të shpejta dhe një realiteti që shpesh manipulohet më shumë sesa raportohet, zëri i një gazetari që nuk ka reshtur së ecuri maleve të Veriut, së ngjitur në galeritë e errëta të minierave, së ndjekuri hallet e njerëzve në sheshe e shtëpi të varfra, tingëllon si një kambanë kujtese: gazetaria nuk është karrierë, por një mision.

Gjergj Marku, gazetari që nisi rrugën e tij në fund të viteve ‘80, është një nga ato figura të rralla që ka qenë më shumë me njerëzit sesa me lajmin zyrtar, më shumë në fshatra sesa në konferenca për shtyp, më shumë i përkushtuar ndaj dhimbjes njerëzore sesa ndaj shifrave sterile.

Në këtë rrëfim të gjatë për Window.al, Marku na çon pas kuintave të një karriere të rrallë, të ndërtuar gur më gur me përkushtim, vetëmohim dhe ndershmëri. Ai flet për kujtimet, sfidat, ndjenjat, plagët e vendit, dhe për përgjegjësinë morale që e ka udhëhequr gjithë jetën si gazetar.

“Nisa të shkruaj sepse ndihesha keq kur shihja padrejtësi”

Window.al: Zoti Marku, do të donim ta nisnim këtë intervistë me një pyetje themelore: çfarë ju shtyu të hyni në gazetari?

Gjergj Marku: Nuk e kam zgjedhur gazetarinë për të bërë karrierë. Në fakt, as që e kam konceptuar ashtu. Nisa të shkruaj sepse ndihesha keq kur shihja padrejtësi, varfëri, pabarazi, dhe ndonjë zë duhej ta thoshte këtë. Në vitin 1988, kur themeluam gazetën “Mirdita”, nuk kishim kushte, as përkrahje, as ndonjë model të mirëfilltë të gazetarisë së lirë. Por kishim një gjë të madhe: dëshirën për të thënë të vërtetën. E kjo nuk blihet me para.

“Më kanë quajtur problematik, por unë jam thjesht në krah të qytetarit”

Window.al: Keni qenë gjithnjë kritik ndaj zyrave dhe pushtetit vendor. Nuk ka qenë e rrezikshme për ju në një vend si Shqipëria?

Gjergj Marku: Pa dyshim. Ka pasur raste kur jam kërcënuar, jam lënë pa pagesë, jam përjashtuar nga projekte publike… Por unë nuk kam qenë kurrë në krahun e pushtetit. Kam qenë gjithmonë në krahun e qytetarit. Aty ku qeveria harron, aty duhet të jetë gazetari. E di që kjo të bën “problematik” në sytë e tyre, por unë nuk punoj për sy të tyre. Gazetaria është rrëfim i realitetit, jo zgjatim i interesave politike.

“Gazetaria nuk bëhet me telefonata nga Tirana”

Window.al: Ju keni mbetur një nga gazetarët e paktë që nuk u largua nga rrethet për të kërkuar jetë më të lehtë në Tiranë. Pse?

Gjergj Marku: Sepse gazetaria nuk bëhet me telefonata nga Tirana. Gazetaria bëhet duke ecur nëpër baltë, duke dëgjuar njerëzit, duke shkuar atje ku nuk ka sinjal telefoni. Kam ecur në Rubik, në Lurë, në Tuzi, në Shën Ndoj, në minierat e Bulqizës e Spacit. Aty kam gjetur jetë, histori, tragjedi, dinjitet. Aty është gazetaria e vërtetë – jo në konferencat me karrige të buta e prozhektorë.

“Reportazhi për Aleksin më ka ndjekur gjithë jetën”

Window.al: Cili është shkrimi që ka lënë gjurmë të thellë te ju si njeri?

Gjergj Marku: Pa dyshim, historia e Aleksit. Një fëmijë nga Mirdita, i sëmurë rëndë, për të cilin u mobilizuam që të nisej për kurim në Amerikë. Shpresuam të mbijetonte. Dhe s’mundi. E kam përjetuar si një dhimbje personale. Ndihesha përgjegjës edhe pse isha thjesht gazetar. Ky rast më mësoi se gazetaria nuk është vetëm raportim, por dhe barrë shpirtërore.

“E ngrita gazetën ‘Mirdita’ nga zero – për komunitetin, jo për reklamë”

Window.al: Ju e keni themeluar dhe mbajtur për vite gazetën “Mirdita”. Sa e vështirë ka qenë kjo përpjekje?

Gjergj Marku: Ishte një sakrificë. Financova vetë, kërkova ndihma, mblodha intelektualë, nuk pranova reklama që cenonin etikën. Ishte një gazetë 32 faqesh, me suplemente për kulturën, komunitetin, biznesin. Nuk ishte thjesht informim – ishte edukim, ndërgjegjësim. Sot e quajnë model të gazetarisë lokale. Më shumë se krenari, më ngjall një ndjenjë detyrimi: duhet të ketë gjithmonë një vend ku qytetari ndjehet pjesë.

“‘Dimension’ ishte një nga platformat më të lira të debatit në veri”

Window.al: Keni pasur në studio figura të rëndësishme politike. Si e ruani ekuilibrin në një debat publik?

Gjergj Marku: I kam pasur në studio Sali Berishën, Fatos Nanon, Edi Ramën, Ilir Metën, Gjinushin, Zogajn… Por nuk e kam pasur kurrë synim të bëhem pjesë e lojës së tyre. I kam trajtuar të gjithë njësoj. Emisioni “Dimension” në televizionin M+ ishte një nga platformat më të lira të debatit në veri. U mundova që gjithmonë të ruaj etiken dhe t’u jap fjalën edhe atyre që zakonisht heshtin.

“Gazetaria shqiptare po jeton një krizë të thellë etike”

Window.al: Si e shihni gazetarinë shqiptare sot?

Gjergj Marku: Është e lodhur. Është e shitur shpesh. Po humbet shpirtin. Ka më shumë vëmendje ndaj influencuesve sesa ndaj halleve. Lajmi është kthyer në thashethem. Dhe kjo është e rrezikshme për shoqërinë. Gazetaria pa etikë është armë. E përdor pushteti, e përdor korrupsioni. Por unë ende besoj se brezat e rinj kanë potencial. U mungon fryma, jo talenti.

“Do të shkruaja për njeriun që nuk e njeh askush, por që mban në këmbë këtë vend”

Window.al: Dhe pyetja e fundit – nëse do të shkruanit vetëm një shkrim të fundit, për çfarë do të ishte?

Gjergj Marku: Do të ishte për një njeri të thjeshtë në një fshat të largët, që punon në arë, nuk ankohet, nuk del në televizor, por është aty çdo ditë. Ai që mban këtë vend në këmbë pa pyetur për pushtet, pa kërkuar privilegje. Për mua, ai është heroi i vërtetë. Dhe gazetaria duhet të fillojë e mbarojë me të.

Përmbyllje nga redaksia e Window.al

Intervista me Gjergj Markun nuk është thjesht një rrëfim personal. Është një mësim për gazetarët e rinj. Është një kujtesë për shoqërinë. Është një dëshmi se gazetaria shqiptare ka ende njerëz që nuk e shesin fjalën, që nuk i nënshtrohen propagandës dhe që, edhe në errësirën e mediave të stërpolitizuara, mbajnë ndezur një dritë njerëzore.

Realizuar nga: Redaksia e Window.al

Përgatiti për botim: Koja Leonard