26 SHTATORI NË MILANO: DIASPORA SHQIPTARE NUK KËRKON PUSHTET, POR RESPEKT, DINJITET DHE TË DREJTËN PËR TË PASUR NJË ZË NË ATDHEUN E SAJ

Ka momente kur heshtja nuk është më durim, por bëhet një formë dorëzimi. Dhe ka momente kur një komunitet, pas vitesh sakrifice, pune, kontributi dhe zhgënjimesh, vendos të thotë mjaft dhe të kërkojë atë që në një shoqëri normale nuk duhet të kërkohet me lutje: respektin për kontributin e tij dhe të drejtën për t’u dëgjuar.

Më 26 shtator, në Milano të Italisë, diaspora shqiptare pritet të japë një mesazh të qartë. Një mesazh që nuk duhet lexuar si një deklaratë kundër dikujt, por si një kërkesë për një marrëdhënie të re, më të drejtë dhe më dinjitoze mes Shqipërisë dhe shqiptarëve që jetojnë jashtë saj.

Sepse kjo nismë nuk lind nga dëshira për konflikt.

Nuk lind nga urrejtja.

Nuk lind nga ambicia për poste.

Nuk lind nga kërkesa për privilegje.

Ajo lind nga një ndjenjë shumë më e thellë: ndjenja se diaspora shqiptare, pavarësisht sakrificave dhe kontributit të saj, për shumë vite është dëgjuar më pak nga sa ka merituar.

Dhe pikërisht për këtë arsye, Milanoja bëhet më 26 shtator një pikë takimi e një mesazhi që shkon përtej një qyteti, përtej Italisë dhe përtej një grupi njerëzish.

Sepse pas kësaj nisme qëndron një realitet shumë më i madh.

Qëndrojnë shqiptarët që jetojnë jashtë Shqipërisë.

Qëndrojnë familjet e tyre.

Qëndrojnë emigrantët e brezit të parë.

Qëndrojnë brezat e rinj të lindur në emigracion.

Qëndrojnë njerëzit që kanë punuar me duart e tyre.

Qëndrojnë profesionistët.

Qëndrojnë biznesmenët.

Qëndrojnë intelektualët.

Qëndrojnë punëtorët.

Qëndrojnë studentët.

Qëndrojnë prindërit që kanë sakrifikuar për fëmijët.

Dhe mbi të gjitha qëndron një identitet i përbashkët:

Shqiptaria.

MILANO NUK ËSHTË RASTËSI

Fakti që kjo nismë organizohet në Milano të Italisë ka edhe një simbolikë të veçantë.

Italia është një prej vendeve ku diaspora shqiptare është ndër më të mëdhatë dhe më të konsoliduarat. Milani, si një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike, kulturore dhe shoqërore të Italisë, është prej kohësh një hapësirë ku shqiptarët kanë ndërtuar jetën e tyre, kanë krijuar familje, kanë ngritur biznese dhe kanë kontribuar në shoqërinë italiane.

Por ata nuk kanë pushuar së qeni shqiptarë.

Ata kanë mësuar të jetojnë mes dy realiteteve.

Mes vendit ku jetojnë dhe vendit nga vijnë.

Mes përgjegjësive të jetës në emigracion dhe kujtesës së vendlindjes.

Mes së ardhmes së fëmijëve të tyre dhe historisë që duan t’u trashëgojnë.

Kjo është diaspora.

Një realitet njerëzor që nuk mund të reduktohet në statistika.

Një realitet që nuk mund të përdoret vetëm si numër votash.

Një realitet që nuk mund të shihet vetëm përmes transfertave bankare drejt familjeve në Shqipëri.

Pas çdo euroje të dërguar në Shqipëri ka një orë pune.

Pas çdo investimi ka një sakrificë.

Pas çdo shtëpie të ndërtuar nga emigranti ka vite larg familjes.

Pas çdo ndihme të dërguar në vendlindje ka një histori njerëzore.

Dhe kjo duhet respektuar.

DIASPORA KA DHËNË SHUMË, POR SHPESH KA MARRË SHUMË PAK NË KËMBIM

Për dekada, emigrantët shqiptarë kanë qenë një prej shtyllave të padukshme të familjeve dhe ekonomisë shqiptare.

Kur Shqipëria kishte nevojë, diaspora ishte aty.

Kur familjet kishin nevojë, emigranti dërgonte para.

Kur dikush sëmurej, familjarët jashtë vendit gjendeshin pranë.

Kur duhej ndërtuar një shtëpi, emigranti punonte më shumë.

Kur duhej paguar shkolla e fëmijëve, emigranti sakrifikonte.

Kur vendi përballej me vështirësi, shqiptarët jashtë kufijve nuk qëndronin indiferentë.

Por shumë prej tyre kanë ndjerë diçka tjetër:

se pasi kontributi i tyre ishte marrë, zëri i tyre shpesh ishte harruar.

Ky është thelbi i pakënaqësisë.

Dhe është pikërisht kjo arsyeja pse mesazhi që vjen nga Milano meriton të dëgjohet pa paragjykim.

Sepse nuk është e drejtë që diaspora të kërkohet kur duhen burime, mbështetje apo vota dhe të lihet mënjanë kur vjen momenti për të diskutuar vendimmarrjen, përfaqësimin dhe të ardhmen e vendit.

Diaspora nuk mund të jetë vetëm kuleta e Shqipërisë.

Nuk mund të jetë vetëm vota e Shqipërisë.

Nuk mund të jetë vetëm burimi i parave për familjet në Shqipëri.

Diaspora është edhe mendja, eksperienca, profesionalizmi, kapitali njerëzor dhe energjia qytetare e kombit shqiptar.

“NUK KEMI KËRKUAR POSTE”

Një prej mesazheve më të forta të kësaj nisme është pikërisht ky:

Nuk kemi kërkuar poste apo privilegje.

Dhe kjo duhet kuptuar në thelb.

Sepse ekziston një dallim i madh mes kërkesës për pushtet dhe kërkesës për respekt.

Një njeri që kërkon një post kërkon një pozicion.

Një komunitet që kërkon të dëgjohet kërkon të drejtën për të qenë pjesë e vendimmarrjes.

Këto janë dy gjëra krejt të ndryshme.

Prandaj është e gabuar që çdo kritikë nga diaspora të interpretohet si ambicie politike.

Jo çdo shqiptar që flet kërkon karrige.

Jo çdo emigrant që ngre një shqetësim kërkon pushtet.

Jo çdo qytetar që kërkon ndryshim kërkon të bëhet politikan.

Ndonjëherë njerëzit thjesht duan që zëri i tyre të merret seriozisht.

Dhe kjo është e drejtë.

NGA MILANO DREJT TIRANËS: NJË MESAZH QË DUHET TË KALojë KUFIJTË

Ajo që do të ndodhë më 26 shtator në Milano nuk duhet të mbetet vetëm brenda një salle, një sheshi apo një aktiviteti.

Mesazhi duhet të shkojë më larg.

Duhet të arrijë në Tiranë.

Duhet të arrijë në institucionet shqiptare.

Duhet të arrijë te politika.

Duhet të arrijë te shoqëria civile.

Duhet të arrijë te çdo shqiptar që jeton brenda kufijve.

Dhe mesazhi është i thjeshtë:

Mos na shihni vetëm si diasporë. Na shihni si pjesë të kombit.

Ky është ndryshimi thelbësor.

Diaspora nuk kërkon një Shqipëri tjetër.

Kërkon një Shqipëri ku edhe ajo të ketë vend.

Nuk kërkon të zëvendësojë shqiptarët që jetojnë në Shqipëri.

Kërkon të ecë krah tyre.

Nuk kërkon t’i marrë dikujt të drejtën.

Kërkon që edhe e drejta e saj të respektohet.

Kjo është një kërkesë për bashkim, jo për ndarje.

NJË SHQIPËRI, NJË KOMBIT, NJË PËRGJEGJËSI

Shqiptarët kanë kaluar shumë histori ndarjeje.

Ndarje politike.

Ndarje ideologjike.

Ndarje krahinore.

Ndarje sociale.

Ndarje mes atyre që ikën dhe atyre që mbetën.

Por sot është koha për të kuptuar se emigracioni nuk është më një histori anësore e Shqipërisë.

Është pjesë e vetë historisë shqiptare.

Miliona shqiptarë jetojnë jashtë.

Ata janë pjesë e ekonomive europiane dhe botërore.

Janë mjekë.

Inxhinierë.

Juristë.

Profesorë.

Sipërmarrës.

Punëtorë.

Gazetarë.

Artistë.

Studiues.

Studentë.

Profesionistë të teknologjisë.

Dhe kjo pasuri njerëzore është një kapital kombëtar.

Një shtet që di ta mobilizojë këtë kapital, fiton.

Një shtet që e neglizhon, humbet.

Prandaj marrëdhënia me diasporën nuk duhet të jetë një çështje sezonale.

Nuk duhet të aktivizohet vetëm para zgjedhjeve.

Nuk duhet të kujtohet vetëm në fushata.

Duhet të jetë pjesë e një strategjie kombëtare.

DIASPORA DUHET TË RESPEKTOHET, JO TË PËRDORET

Këtu ndodhet ndoshta një prej mesazheve më të forta që duhet të dalë nga Milano.

Diaspora nuk dëshiron të përdoret.

As nga politika.

As nga individë.

As nga interesa të ngushta.

As nga askush.

Diaspora ka nevojë për një marrëdhënie të ndershme.

Një marrëdhënie ku kontribuuesi nuk shihet si burim.

Ku emigranti nuk shihet vetëm si votues.

Ku profesionisti nuk shihet vetëm si investitor.

Ku shqiptari jashtë vendit nuk shihet si njeri që duhet të vijë vetëm për të votuar dhe pastaj të largohet.

Nëse kërkohet kontributi i tij, duhet dëgjuar edhe mendimi i tij.

Nëse kërkohet vota e tij, duhet respektuar edhe qytetaria e tij.

Nëse kërkohet investimi i tij, duhet krijuar edhe besimi i nevojshëm.

Nëse kërkohet dashuria e tij për Shqipërinë, duhet t’i jepet mundësia ta shfaqë atë dashuri edhe përmes veprimit.

NJË BREZ I RI PO PYET: ÇFARË VENDI KEMI NE?

Ka edhe një pyetje që Shqipëria nuk mund ta shmangë.

Çfarë marrëdhënieje do të ketë Shqipëria me brezat e rinj të diasporës?

Një djalë apo vajzë shqiptar që lind në Milano, Romë, Londër, Berlin apo në një qytet tjetër europian mund të rritet në një realitet krejt tjetër.

Por nëse prindërit i mësojnë gjuhën shqipe, i tregojnë historinë, e çojnë në Shqipëri dhe i ruajnë lidhjen me vendin e origjinës, atëherë krijohet një urë.

Por kjo urë nuk mund të mbahet vetëm nga familja.

Duhet ta mbështesë edhe Shqipëria.

Sepse identiteti nuk mbahet vetëm me fjalë.

Mbahet me marrëdhënie.

Mbahet me respekt.

Mbahet me kulturë.

Mbahet me mundësi.

Mbahet duke i bërë brezat e rinj të ndiejnë se Shqipëria është edhe e tyre.

26 SHTATORI MUND TË SHËNOJË NJË FILLIM

Prandaj 26 shtatori në Milano nuk duhet parë thjesht si një datë në kalendar.

Duhet parë si një moment reflektimi.

Një moment ku diaspora mund të thotë:

Ne kemi ardhur këtu për të dhënë një mesazh.

Një mesazh pa frikë.

Një mesazh pa komplekse.

Një mesazh pa urrejtje.

Një mesazh me dinjitet.

Por edhe një mesazh të fortë.

Sepse të jesh paqësor nuk do të thotë të jesh i dobët.

Të jesh i civilizuar nuk do të thotë të heshtësh.

Të kërkosh dialog nuk do të thotë të pranosh padrejtësinë.

Dhe të duash Shqipërinë nuk do të thotë të heshtësh përballë problemeve të saj.

Përkundrazi.

Ndonjëherë dashuria më e madhe për një vend është pikërisht guximi për t’i thënë të vërtetën.

“JAM KRENAR QË JAM SHQIPTAR”

Kjo fjali duhet të jetë në qendër të gjithë kësaj fryme.

Jam krenar që jam shqiptar.

Nuk është një slogan bosh.

Është një identitet.

Është një histori.

Është një trashëgimi.

Është një përgjegjësi.

Por krenaria kombëtare nuk duhet të përdoret për të ndarë njerëzit.

Ajo duhet të shërbejë për t’i bashkuar.

Shqiptari i Tiranës dhe shqiptari i Milanit.

Shqiptari i Shkodrës dhe shqiptari i Zyrihut.

Shqiptari i Durrësit dhe shqiptari i Londrës.

Shqiptari i Prishtinës dhe shqiptari i Nju Jorkut.

Secili me historinë e vet.

Secili me jetën e vet.

Por me një lidhje që nuk mund të fshihet lehtë:

gjuhën, kujtesën, kulturën, familjen dhe identitetin shqiptar.

JO PËR NJË GRUP, POR PËR NJË PARIM

Kjo është arsyeja pse nisma e organizuar në Milano duhet të shihet mbi individët që e organizojnë atë.

Sepse një ide e drejtë nuk duhet të varet nga emri i një personi.

Duhet të qëndrojë mbi një parim.

Dhe parimi është i qartë:

Diaspora shqiptare meriton të dëgjohet dhe të respektohet.

Kushdo që e mbështet këtë parim nuk ka nevojë të ketë të njëjtën bindje politike.

Nuk ka nevojë të jetë pjesë e të njëjtit grup.

Nuk ka nevojë të mendojë njësoj për çdo çështje.

Mjafton të besojë se shqiptari jashtë Shqipërisë nuk duhet të trajtohet si qytetar i dorës së dytë.

Kjo është ajo që e bën një nismë qytetare të rëndësishme.

NJË MESAZH PËR POLITIKËN SHQIPTARE

Politika shqiptare duhet ta kuptojë një realitet të ri.

Diaspora nuk është më ajo e para disa dekadave.

Sot ajo është më e informuar.

Më e lidhur.

Më e arsimuar.

Më e organizuar.

Më e aftë ekonomikisht.

Më e aftë profesionalisht.

Dhe mbi të gjitha, shumë më e ndërgjegjshme për rolin që mund të luajë.

Prandaj nuk mund të trajtohet me skemat e vjetra.

Nuk mund të përdoret vetëm në periudha elektorale.

Nuk mund të kujtohet vetëm kur kërkohet mbështetje.

Duhet të ndërtohet një marrëdhënie e re.

Një marrëdhënie mes partnerësh.

Dhe partneriteti kërkon respekt reciprok.

MILANO MUND TË BËHET SIMBOL I NJË ZËRI TË RI

Nëse 26 shtatori arrin të bashkojë njerëz nga vende të ndryshme, atëherë Milanoja mund të bëhet simbol i një mesazhi që shkon shumë përtej Italisë.

Një mesazh që thotë:

Diaspora është zgjuar.

Jo në kuptimin e konfliktit.

Por në kuptimin e ndërgjegjësimit.

Është zgjuar ndaj përgjegjësisë së saj.

Është zgjuar ndaj rolit që mund të luajë.

Është zgjuar ndaj nevojës për t’u organizuar.

Është zgjuar ndaj nevojës për të kërkuar respekt.

Dhe ndoshta kjo është ajo që duhet të kuptojë më shumë se kushdo politika shqiptare:

Një diasporë e organizuar dhe e ndërgjegjshme nuk është kërcënim.

Është pasuri kombëtare.

NË FUND, NJË PYETJE QË NUK MUND TË SHMANGET

Sa më gjatë të injorohet diaspora, aq më e madhe bëhet distanca.

Por sa më shumë të dëgjohet, aq më e fortë bëhet lidhja.

Prandaj Shqipëria duhet të zgjedhë.

Të vazhdojë ta shohë diasporën si një burim që aktivizohet sipas nevojës?

Apo ta shohë si një pjesë të pandashme të kombit shqiptar?

Përgjigjja duhet të jetë e qartë.

Sepse një Shqipëri e fortë nuk ndërtohet duke i larguar shqiptarët e saj.

Ndërtohet duke i bashkuar.

Një Shqipëri moderne nuk mund të ndërtohet vetëm me ata që jetojnë brenda kufijve.

Ajo duhet të ndërtohet edhe me ata që jetojnë jashtë.

Me kapitalin e tyre.

Me dijen e tyre.

Me eksperiencën e tyre.

Me energjinë e tyre.

Me dashurinë e tyre.

Me kritikën e tyre.

Me zërin e tyre.

Dhe pikërisht për këtë, 26 shtatori në Milano duhet të jetë më shumë se një organizim.

Duhet të jetë një mesazh.

Një mesazh i fortë, por dinjitoz.

Një mesazh i qartë, por pa urrejtje.

Një mesazh që nuk kërkon privilegje, por drejtësi.

Që nuk kërkon poste, por respekt.

Që nuk kërkon përplasje, por dëgjim.

Që nuk kërkon ndarje, por bashkim.

Sepse shqiptarët e diasporës nuk kanë ikur nga Shqipëria për ta harruar.

Shumë prej tyre kanë ikur sepse kanë kërkuar një jetë më të mirë, por e kanë marrë Shqipërinë me vete.

E kanë marrë në gjuhë.

E kanë marrë në familje.

E kanë marrë në kujtime.

E kanë marrë në zemër.

Dhe tani po kërkojnë vetëm një gjë:

që Shqipëria t’i shohë edhe ata.

Më 26 shtator, nga Milanoja, ky mesazh duhet të dëgjohet fort:

Shqipëria nuk është vetëm territori ku jetojmë. Shqipëria është edhe njerëzit që e mbajnë atë në zemër, kudo që ndodhen.

Dhe diaspora shqiptare, pas gjithë këtyre viteve sakrifice, nuk duhet të kërkojë leje për të thënë:

“Edhe ne jemi Shqipëria.”

Sepse është.

Shqipëria u përket të gjithë shqiptarëve. Brenda dhe jashtë kufijve të saj.

Dhe 26 shtatori në Milano mund të jetë pikërisht dita kur kjo e vërtetë të thuhet me zë të lartë, me krenari, me dinjitet dhe me përgjegjësi kombëtare.

Përgatiti: Koja Leonard: