Në shkollat gjermane: Problem fëmijët që s’flasin gjermanisht!

Kuotat për nxënësit migrantë në Gjermani – një sfidë që kërkon zgjidhje, jo izolim

Në mesin e një Gjermanie gjithnjë e më të larmishme, ku shifrat tregojnë një rritje të vazhdueshme të popullsisë me prejardhje migrante, sistemit arsimor po i shtohet një barrë e madhe: si të integrojë me sukses fëmijët e emigrantëve pa krijuar geto shkollore dhe pa i dëmtuar standardet arsimore të përgjithshme.

Së fundmi, në disa lande të Gjermanisë është rikthyer për debat ideja e vendosjes së kuotave për nxënësit migrantë nëpër shkolla. Një propozim i diskutueshëm, që në njërën anë kërkon të balancojë përbërjen kulturore të klasave, ndërsa në anën tjetër ngre dyshime për ndarje të heshtur racore e sociale. A është kjo zgjidhja që duhet?

Rritje e ndjeshme e nxënësve me prejardhje migrante

Në vitin 2023, Gjermania shënoi numrin më të lartë të nxënësve në mbi dy dekada. Sipas të dhënave të zyrtare, më shumë se një në tre fëmijë që hyjnë në sistemin shkollor në disa lande nuk ka gjermanishten si gjuhë amëtare. Ndërkohë, familjet me më shumë se tre fëmijë – ku shumica janë me prejardhje të huaj – përbëjnë rreth 26% të totalit.

Kjo rritje demografike nuk është e shoqëruar me kapacitete të mjaftueshme arsimore. Mungesa e mësuesve është kthyer në një emergjencë. Sipas Institutit Gjerman për Ekonomi (IW), deri në vitin 2035 Gjermanisë mund t’i mungojnë mbi 56 mijë mësues. Kjo e vështirëson edhe më shumë procesin e integrimit arsimor të fëmijëve që kanë nevojë për mbështetje shtesë në gjuhë, shkrim e lexim.

Geto brenda shkollave

Aty ku dështojnë politikat gjithëpërfshirëse, shfaqet një realitet paralel: fëmijë që ndjekin shkollën por nuk mësojnë as gjuhën, as vlerat bazë të shoqërisë ku jetojnë. Në disa shkolla publike, përqindja e nxënësve me prejardhje migrante arrin deri në 80%. Mungesa e ndërveprimit me bashkëmoshatarë vendas dhe izolimi gjuhësor sjell një cikël të mbyllur dështimi: fëmijët përfundojnë në arsim profesional të ulët, pa perspektivë për integrim të plotë në tregun e punës.

“Kur klasa dominohet nga nxënës që nuk flasin gjermanisht në shtëpi, rreziku që shkolla të kthehet në ‘ishull’ kulturor rritet. Kjo nuk është as integrim, as drejtësi sociale,” shprehen ekspertët e arsimit.

Kuotat – zgjidhje apo ndarje?

Pikërisht për të shmangur këtë lloj polarizimi, në disa lande po diskutohet vendosja e kuotave të nxënësve migrantë nëpër shkolla. Ideja është që të mos tejkalohet një përqindje e caktuar – për shembull 30% – në mënyrë që klasat të mbeten të balancuara gjuhësisht dhe kulturorisht.

Kritikët e këtij propozimi paralajmërojnë për një kthim të butë drejt diskriminimit institucional. “Nëse nis të kufizosh qasjen në arsim bazuar në prejardhje, rrezikon të thyesh parimet themelore të Kushtetutës dhe të krijosh një shoqëri me dy nivele”, thotë një përfaqësues i Shoqatës për të Drejtat e Migrantëve.

Nga ana tjetër, mbështetësit e masës shprehen se nuk ka të bëjë me përjashtim, por me garantim të cilësisë për të gjithë. “Nëse nuk ndërhyjmë me masa të strukturuara, do të kemi shkolla ku fëmijët nuk mësojnë asgjë për vite me radhë,” thotë një drejtues shkolle në Nordrhein-Westfalen.

Zgjidhje më të thella: mbështetje jo izolim

Shumë ekspertë i shohin kuotat si simptomë të një sistemi që nuk po funksionon, jo si zgjidhje. Alternativat e propozuara përfshijnë:

Shkolla me “shanse fillestare”, që do të marrin më shumë fonde dhe personel për të ndihmuar në integrimin gjuhësor. Detyrim ligjor për ndjekjen e çerdheve për fëmijët që nuk flasin gjermanisht në shtëpi – për të përmirësuar aftësitë gjuhësore që në moshë të vogël. Mësues ndihmës dhe staf ndërkulturor në çdo shkollë me përqindje të lartë të nxënësve migrantë. Angazhimi i prindërve, përmes kurseve orientuese dhe shkollave të prindërimit.

Konkluzion

Ndarja nuk është zgjidhje. Në një shoqëri gjithnjë e më multietnike si Gjermania, sistemi arsimor nuk mund të mbijetojë duke përjashtuar, por duke investuar – në mësues, në mjete mësimore dhe në krijimin e një fryme përfshirëse që fëmijët, pavarësisht prejardhjes, të ndihen të mirëpritur dhe të barabartë.

Kuotat mund të jenë një alarm, por zgjidhja duhet të jetë më thellë: një reformë strukturore që nuk e sheh fëmijën migrant si problem, por si një mundësi për një shoqëri më të pasur dhe më të drejtë.